Niets is Genoeg geveldoek in Leiden

Martijn Engelbregt houdt een stiltemeditatie onder het publiek van Veenproef XL.

Het geveldoek van Martijn Engelbregt hangt!

VEENPROEF XL

Utopisch Nest presenteert op zondag 2 december vanaf 16.00 uur in een doorlopend programma inclusief diner werk van Anke Brouwer, Martijn Engelbregt en Jonas Staal tijdens de VEENPROEF XL in Scheltema Complex, Leiden.

Een jaar lang heeft muziektheatergezelschap de Veenfabriek zich de vraag gesteld: Geloven we nog in de samenleving? In het eerste weekend van december wordt dit jaarthema afgesloten met twee avonden vol muziek, theater, beeldende kunst, politiek en discussie.

Utopisch Nest is het samenwerkingsverband tussen Museum De Lakenhal en muziektheaterensemble de Veenfabriek uit Leiden. Utopisch Nest organiseert drie projecten per jaar waarin beeldend kunstenaars worden gekoppeld aan de thema’s en muziektheaterpraktijk van de Veenfabriek en waarin theatermakers zich verhouden tot een programmaonderdeel of de collectie van Museum De Lakenhal. Wetenschappers spelen een onmisbare rol in de processen die tijdens deze projecten ontstaan.

Anke Brouwer maakte samen met Michiel Keller de muziekfilm De Toverlantaarn in het kader van de gelijknamige tentoonstelling in Museum De Lakenhal. Deze muziekfilm wordt op 2 december nog eenmaal, met live muziek van accordeoniste Marieke Grotenhuis, uitgevoerd.

Martijn Engelbregt onthult NIETS IS GENOEG, als reactie op de voorstelling IK WIL MIJN GELD TERUG van de Veenfabriek.

Jonas Staal geeft als vooruitblik op zijn New World Summit Leiden een lezing op muziek van Paul Koek. New World Summit Leiden vindt plaats op 29 december a.s. in de Waag, Leiden. Staal reageert daarmee op het jaarthema Geloven we nog in de samenleving? van de Veenfabriek.

Reserveren zo 2 dec aanvang 16:00 uur

Locatie Scheltema Leiden, Marktsteeg 1, Leiden

Entree € 25,- (incl maaltijd)

Kaarten: reserveren@veenfabriek.nl / 071 – 33 18053 (reserveren verplicht)
(VEENPROEF XL vindt ook plaats op 1 december met een ander programma, dan is de aanvang 18:00 uur.
Bekijk het volledige programma op www.veenfabriek.nl)

Ouverture (8)

Martijn Engelbregt (40) is een hybride kunstenaar die zijn licht op allerlei maatschappelijke onderwerpen laat schijnen: van de Tweede Kamer tot telemarketeers. Hij verwierf in 2003 landelijke bekendheid met zijn ‘Illegalenformulier’: een officieel ogend formulier waarin ruim 200 duizend Amsterdammers werden gepolst of zij illegalen wilden aangeven. Bedoeld om het illegalenvraagstuk op de politieke agenda te krijgen, leidde dit project tot de nodige ophef, ook over de grens. Een onduidelijke scheiding tussen kunst en realiteit is kenmerkend voor zijn werk. Zelf noemt Engelbregt zich een ‘proceskunstenaar’ die met eenvoudige middelen (het ontwerpen van formulieren, enquêtes en ondernemingen), bureaucratische structuren wil blootleggen. ‘Ik maak over het algemeen geen werk dat in een museum kan hangen, dus voor mij is dit wel betekenisvol. Voor het eerst een Engelbregt aan de muur van het Stedelijk. Van jongs af aan kwam ik er graag, ik voelde me al die tijd dat het gesloten is geweest een beetje geamputeerd.’

wat is dit? kijk hier voor meer informatie.

wat is dit? klik hier voor meer informatie

Geldillusies door Marcel Boumans

In de wetenschap probeert men tot een juist idee van de werkelijkheid te komen, maar of men dit heeft bereikt is nooit zeker. Een illusie wordt vaak gedefinieerd als een “onjuist idee van de werkelijkheid”, dus het is nooit zeker of wetenschappelijke ideeën illusies zijn of niet. Dat geldt zeker ook voor de economische ideeën over geld.
Gelukkig is er wel een duidelijke definitie van “geld”: alles wat aanvaard wordt als betaalmiddel. Dat je iets aanvaardt als betaalmiddel is wel afhankelijk van het vertrouwen dat je hebt dat een ander dit betaalmiddel ook aanvaardt. Anders zit je met de gebakken peren. Economen onderscheiden ook nog andere functies van geld, zoals rekeneenheid om “waarde” uit te drukken. Zo is het schilderij ‘Vue de l’Asile de la Chapelle de Saint-Rémy’ 16 miljoen euro waard. Alles wat te koop is, daarvan kun je de waarde in geld uitdrukken. Nog een andere functie van geld die economen onderkennen is dat het ook als spaarmiddel kan dienen, een appeltje voor de dorst.
Geld heeft echter ook een niet-economische betekenis, namelijk als nationaal symbool. Denk maar eens aan het Nederlands papiergeld. Daarop stonden nationale helden op afgebeeld: een dichter, een schilder, een componist, een admiraal en een filosoof. Waar Nederland groot in kan zijn. Maar nationale symbolen hebben ook een schaduwzijde, hoor de roep “wij willen de gulden terug”.
Maar hoeveel beïnvloedt geld ons leven nu werkelijk? Een Britse filosoof uit de 18de eeuw, David Hume, bedacht het volgende gedachten-experiment (je kunt geen experimenten uitvoeren met echte samenlevingen, maar in je gedachten ben je natuurlijk vrij om welke handeling dan ook uit te voeren): Stel dat in één nacht iedereen vijf pond  rijker is geworden. Maakt dat wat uit? Volgens Hume niet: er zullen niet meer leningen uitgegeven worden of veranderingen plaatsvinden in de rentestand. Volgens hem was geld slechts olie om de “wielen van de handel” gesmeerd te laten draaien. In navolging hiervan zag de Franse econoom Arthur Pigou geld als een “sluier” waaronder het echte economische leven plaatsvond. Tegenwoordig zeggen bepaalde economen dat geld “neutraal” is, dat wil zeggen dat de geldhoeveelheid alleen invloed heeft op het prijsniveau.
Maar als dat zo is dan was de oorspronkelijke financiële crisis slechts een financiële crisis gebleven, dus slechts een probleem van omvallende banken. Dat verklaart dus niet de huidige economische en af en toe politieke crisis. Als antwoord hierop zeggen diezelfde economen dan dat geld neutraal is “op de lange termijn.” Volgens John Maynard Keynes telt echter de lange termijn niet, “Op de lange termijn zijn we allen dood.” Hoe geld van invloed is op de korte termijn, blijft echter een moeilijke puzzel.
Geïnspireerd door de theorie van Keynes, maakte Bill Phillips in 1950 een hydraulische machine om een economie weer te geven waar geld letterlijk als water in rond stroomt. Het leuke van die machine is dat het van een kant duidelijk laat zien hoe een economie draait, maar tegelijkertijd ook laat ervaren hoe moeilijk het is om zo’n economie te beheersen. Studenten aan economische faculteiten over de hele wereld hebben in de jaren vijftig geprobeerd deze machine onder controle te krijgen, voordat ze hun kennis op echte economieën mochten toepassen, en stonden al snel tot hun knieën in het water.

MARTIJN ENGELBREGT
Proceskunstenaar Martijn Engelbregt ontwikkelt een project naar aanleiding van de voorstelling Ik wil mijn geld terug van De Veenfabriek i.s.m. Eric de Vroedt. De presentatie van dit project zal plaatsvinden tijdens de Leidse Cultuurweken in juni 2012.